BẠN BÈ TRI ÂM…

*Tôi vừa in được tập thơ thứ tư ở nhà xuất bản Lao động Hà Nội 2010. Loay hoay không biết đặt nhan đề gì bèn ghi luôn “Tùy khúc”! Bạn đọc nghĩ nó có nghĩa là “những khúc ca (thơ) tùy hứng theo kiểu ngẫu cảm”. Thì có lẽ cũng… tượng tự vậy. Vừa rồi đọc được trên báo Gia Lai cuối tháng và tạp chí Văn nghệ Kon Tum có hai bài viết của hai người bạn trẻ một nam một nữ. Cám ơn các bạn đã chịu khó đọc thơ tôi và xin “nhặt nhạnh” vào đây để lưu giữ tình văn.

 

VŨ THU HUẾ 

NHỮNG NỖI NGỌT MỀM TƯƠNG TƯ…

(Đọc Tùy khúc thơ Tạ Văn Sỹ Nhà xuất bản Lao động-2010) 

Với người yêu thơ các tỉnh Tây Nguyên nói riêng cả nước nói chung cái tên Tạ Văn Sỹ từ lâu đã trở nên rất đỗi thân quen. Cũng bởi thơ anh giản dị mộc mạc dễ đọc dễ nhớ. Cũng bởi con người anh chân chất hiền khô gặp một lần là khó có thể quên. Mới đây trong một lần ghé Plei Ku gặp tôi anh cười sảng khoái: “Sau Mặt đất Cõi người Trời xa (tên các tập thơ của Tạ Văn Sỹ) là cái này đây em đọc nhé”. dúi vào tay tôi tập Tùy khúc anh vội vàng: “Tiếc là anh có việc gấp. Em nhớ đọc đấy”!

Thực ra không cần đến những lời này của anh thì một kẻ yêu thơ và kính trọng anh là tôi vẫn dành một khoảng không gian yên bình và khoáng đạt để đọc thơ anh. Tùy khúc gồm 40 bài thơ chứa đựng biết bao nhiêu cảm thức suy tư được ngân lên từ một tâm hồn nhạy cảm một trái tim tinh tế yêu người yêu đời của người thơ. Chẳng phải chính anh đã nói rất hay rồi đó thôi: -“Một quả cầu nho nhỏ/ Mà sức chứa mênh mông/ Đập đều theo nhịp thở/ Lọc tươi cho máu hồng” (Trái tim người làm thơ). Có cảm giác như anh đang muốn đem tất cả những gì là tinh túy là tinh diệu nhất của hồn thơ để dâng cho cuộc đời này. Bởi vậy Tùy khúc không chỉ như một lát cắt của cuộc sống mà chính xác hơn nó được cắt ra từ gan ruột từ máu và nước mắt của người làm thơ. Bởi vậy cũng thật dễ hiểu khi trong gần một trăm trang sách nhà thơ đã sử dụng tất cả các thể thơ khác nhau từ cổ điển cho đến hiện đại từ thơ truyền thống lục bát đến thơ tự do tất cả với chỉ một mong muốn là đem đến cho người đọc những ngẫu hứng khám phá khám phá để thấu hiểu.

Có thể nói Tùy khúc là những ngẫu hứng khám phá của chính tác giả. Xuyên suốt tập thơ là rất nhiều vùng miền với những xúc cảm đầy tính thẩm mỹ và nhân văn luôn thấm đẫm một chữ Tình. Ngay trong Tự cảm - bài thơ mở đầu tập thơ nhà thơ Tạ Văn Sỹ đã nói thực rõ ràng: -“Bao nhiêu đường gió bụi/ Bao nhiêu chuyến đi về/ Ta một đời chúi mũi/ Quay tròn như bánh xe”! Vì lẽ này ta đọc thơ anh để thêm một lần hiểu hơn được lẽ đời hiểu hơn về những “nỗi ngọt mềm tương tư” đang từng ngày từng ngày khắc khoải vang rộng và ngân xa trong trái tim người thơ. Khi anh đang từng phút từng giây vắt kiệt mình trong từng con chữ người đọc sẽ có cả một không gian rộng lớn để thưởng thức để chìm đắm trong một niềm cảm xúc vô bờ từ Đất Mũi đến Lai Châu Mường Khương Lương Sơn; từ "Đêm chợ Kỳ Lừa" xưa cho đến "Ở Kon Tum nghe ca dao Bình Định" quê nhà; từ "Chơi mùa nước nổi ở Tây Nam" đến lang thang những chiều "Cuối thu Hà Nội"...

Hiện hữu trong tập thơ nhiều hơn cả là tình yêu nhà thơ dành cho mảnh đất đang nuôi dưỡng trái tim mình - mảnh đất Tây Nguyên. Trong thơ anh Kon Tum Plei Ku nói riêng Tây Nguyên nói chung đẹp đến lạ kỳ. Ở đó có một mùa Ning Nơng say đắm: -“Tiếng chiêng ngân trầm theo lời anh nói/ Lửa hội nồng nàn ấm theo vòng tay/ Men rượu ngây ngây trong từng nhịp thở/ Em bừng bừng trong mắt anh say”. Ở đó có một đêm Tu Mơ Rông lấp lánh sắc màu huyền thoại: -“Đêm Tu Mơ Rông trăng có thật không trăng/ Em có thật không không biết nữa/ Em một nửa ở bên tôi - một nửa/ Tan như trăng và thoảng cứ như hương”. Ở đó có một Plei Ku đẹp đến nao lòng với hoa vàng và em trong nỗi ngọt mềm tương tư: -“Chút hồn mỏng tựa sương tan/ Tặng Plei Ku với hoa vàng và em”…

Những tình cảm rất đời rất đẹp này đã khiến người đọc dừng lâu với Tùy khúc của anh!

  Vũ Thu Huế

 (Báo Gia Lai Cuối tháng)

NGUYỄN VĂN NÔNG 

CẢM NGHĨ TỪ NHỮNG KHÚC CA TÙY HỨNG!

(Đọc tập thơ TÙY KHÚC của Tạ Văn Sỹ) 

Thực tế cuộc sống luôn vùi dập mà cũng rất ưu ái cho nhà thơ Tạ Văn Sỹ! Anh được mệnh danh là vị “Đại-sứ-thơ độc đáo trên dọc dài đât nước”! Việc anh một mình một “ngựa sắt” lang bạt muôn nơi đã đem lại niềm khoái cảm đặc biệt cho giới văn chương. Hình ảnh anh với chiếc xe máy cà khổ ấy được thi vị hóa như hình ảnh chiếc xe Tam mã bên rừng bạch dương chở Puskin “Lạc ngựa đều đều buông xa thẳm/ Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng”! Các bạn đọc vì hiếu kỳ với cái “con ngựa sắt” hí ra nhạc ra thơ này mà tìm đến với chủ nhân. Đó là những chiếc xe đưa con người tiếp diện với biết bao điều thú vị trong cuộc sống để từ đó có những khúc ca tùy hứng.

Mỗi nhà văn đều có một “ẩn ức” sáng tác nào đó. Vấn đề là nó được biểu hiện như thế nào. Ở đây xin vận dụng một  khía cạnh tạm gọi là những ẩn ức quá khứ những mặc cảm thân phận và thế thái nhân tình trong tập thơ Tùy khúc của Tạ Văn Sỹ. Tất nhiên chỉ giới hạn trong cái nhìn ẩn ức rất đặc trưng của tác giả này nó gián tiếp cơ hồ như một ẩn ức chung có trong mỗi con người dóng lên những tiếng chuông ngân.

Nhìn đại thể tập Tùy khúc như một bản nhạc đàn mà những hợp âm của nó rất đáng được lưu giữ vào kí ức. Nó tri kỉ với tâm hồn nhà thơ và giống như một nguồn suối đầu nguồn chảy mãi vào rừng già rậm rịt… Đó là một cuộc hành trình tìm kiếm không biết mệt mỏi của người nghệ sĩ. Điều này rất đáng trân trọng trong khi không ít trong số chúng ta tự thấy vô cảm trước cảnh sắc thiên nhiên và cuộc sống tươi đẹp. Tạ Văn Sỹ khi lang thang suốt dọc miền đất nước không đòi hỏi phải đi như thế nào mà anh đi bằng tâm hồn. Chính vì vậy ống kính của trái tim anh không bỏ qua trước những cảnh sắc ở những nơi mà anh đã đi qua. Nhưng để thăng hoa thành những bản nhạc thơ đâu có dễ: -“Mường Khương ai hẹn ai tìm đến/ Đến để mà thương để vấn vương”… -“Hòa Bình là thế em yêu nhé/ Đã đến là em thích ở luôn!”… -“Anh yêu Huế như yêu cổ tích/ Huế trong anh là nỗi khát thèm”…

Cứ thế ở từng vùng miền dường như tác giả hứng khởi mới ghi lại được những nét thần thái: -“Mênh mang những xẻo những vàm/ Những kênh những rạch biết làm sao đây” (Chơi mùa nước nổi ở Tây Nam); -“Plei Ku nếu thiếu hoa vàng/ E đồi đất đỏ ba-zan khó nhìn” (Plei Ku hoa vàng và em); -“Về nghe đất quặn mình sinh nở/ Với rừng… “mắm trước đước theo sau” (Về Đất Mũi); -“Lên đây Tam Đảo cao nghìn thước/ Tóc chạm mây ngàn dựng gió xa” (Tam Đảo)…

Ở đâu anh cũng muốn kéo giữ tất cả về mình từ thiên nhiên cảnh sắc đất nước con người… Nhưng nàng thơ lại có giới hạn trong ngẫu hứng tự sự nên dù có muốn “nhận” tất cả thì anh cũng đã  phải trả giá cho một số hạn chế nhất định - đó là những câu thơ tham lam còn mang nặng tính chất miêu tả: -“Người Mông ở lũng sâu Nùng Nàng/ Từ Lao Tỷ Phùng Chin Chu Chải Xảy Xan…” (Trăng Lai Châu); -“Những Lao Pao Chải Tả Ngải Chồ/ Những La Pán Tẩn Tung Chung Phố…” (Mường Khương)…

          Riêng quê hương Bình Định vùng văn hóa đã thấm sâu vào mạch nguồn hồn anh Tạ Văn Sỹ như người vừa đi vừa ngoái đầu nhìn lại quê nhà: -“Làng xưa mỗi dịp quay về/ Mới hay đất thói quê lề vẫn nguyên” (Về quê). Ý tưởng này gợi nhớ đến mấy câu thơ của Vương Trọng: -“Con đi lang thang vất vưởng giữa đời thường/ Đâu đâu cũng không trở thành quê được/ Đường về quê mẹ chân trời xa tít tắp…”. Do vậy với quê nhà Tạ Văn Sỹ có một thế đứng rất bình tĩnh không hững hờ trước “đất lề quê thói”. Cũng viết về quê nhà bài “Ở Kon Tum nghe ca dao Bình Định” anh có cánh diễn đạt mềm mại uyển chuyển đọc đi đọc lại vẫn không thấy chán. Cả bài thơ là những cặp từ đối nhau co duỗi nhịp nhàng: Kon Tum - Bình Định về xuôi - lên ngược dễ nhớ - dể quên đấy nắng - đây mưa đành thôi - đôi nơi gửi xuống - có lên nhạt nghĩa – phai thề… Những cặp tiểu đối này rất gần gũi với hơi thở ca dao.

Những bài thơ chứa chan cảm xúc đều có những “ẩn ức” về thế sự. Đó là những bài thơ Tạ Văn Sỹ viết về tình bạn về nhân vật văn học về các danh nhân… như về chính mình. Bài “Buổi tối ngồi nhà bạn” sau những dòng tâm sự về “tiếng đời thị phi” là một niềm lạc quan vững tin vui sống. Ở bài “Có lẽ…” sau những “tập thiền” cảnh giác với cuộc đời (theo cách nói rất humour của tác giả) là hiển lộ trái tim đau đáu tính nhân văn. Ở bài “Tâm sự về Tấm” tác giả lấy tấm lòng nhân ái của Tấm như chiếc gương soi lại tâm hồn mình. Bài “Gửi người yêu cũ” đã xa rồi bóng dáng người xưa mà nỗi lòng chưa thôi xao động…

Nằm trong dòng chảy văn hóa phương Đông người Việt ta thường ôm giấc mơ quá khứ dù thực tiễn vẫn bao điều nóng bỏng nhưng quá khứ cứ mặc nhiên đi về như một chiếc bình nhớ hơi nồng rượu cũ. Tạ Văn Sỹ có riêng cả một khung trời kí ức. Anh đón giao thừa tĩnh lặng đến ghê người chỉ một mình đối diện với chính mình: -“Khuya còn sót được vài giây/ Rượu suông tôi rót ly đầy mời tôi…” (Giao thừa tuổi 50); hay như: -“Giao thừa năm cũ sang năm mới/ Tôi tự giao thừa một thể luôn!” (Giao thừa)… Ngày trước Xuân Diệu cũng vậy: -“Chiếc đảo hồn tôi rộn bốn bề”!... 

Văn chương dẫn đường anh tìm về với các bậc anh tú của nền thơ ca Việt để từ đó suy nghiệm lại lẽ đời. Với Tản Đà: -“Mộng con rồi mộng lớn/ Mộng ảo là mộng đời/ Vùi say tìm nghĩa sống/ Cuộc đời như cuộc chơi!” (Tản Đà); hay với Nguyễn Bỉnh Khiêm: -“Thôi lui về ở ẩn/ Lợi danh xin trắng tay/ Quắc nhìn đôi mắt sáng/ Chuyện đời mây trắng bay”…

Ấy là Tạ Văn Sỹ đang làm cuộc thám hiểm lại chính cuộc đời mình tâm hồn mình với những ẩn ức xưa cũ. Và anh biết mình đang ở tọa độ nào. Có một nhà văn đã nói “Nhà văn có thể chưa hẳn là người chỉ ra chân lý nhưng là người biết hướng con người đi đến gần chân lý”. Mỗi người có một khởi thủy và niềm tin riêng của mình. Những ẩn ức và mặc cảm thân phận là thế mạnh trong thơ Tạ Văn Sỹ. Nó mãi như kho báu khai thác không bao giờ cạn trong những chặng đường tiếp theo của anh. 

 Nguyễn Văn Nông

(Măng Đen 27-08-2010)

thao

chào anh Sỹ

Em sẽ điện về anh

Cám ơn anh và BBT ĐÃ CHỌN VÀ CHO ĐĂNG BÀI EM.

CHÚC ANH VUI KHỎE

tavansy

Trả lời

Thạch Thảo nhắn tin hoặc gọi Sỹ qua số đt trên blog này đi để Sỹ có số mà liên lạc nhé. Tạp chí Văn nghệ Kon Tum số tháng 3 có in TT bài thơ.

letram

chuc mung Si. Sao hom ve T KY khong a lo mot tieng DT : Le Tram : 0988 491 406

thao

chào anh Sỹ

Vào nhà anh đọc 2 bài nói về TÙY KHÚC của anh viết bởi Vũ Thu Huế và Nguyễn văn Nông nghe thật hấp dẫn mà chỉ dám ước ao có được TÙY KHÚC.

Rất tiếc thơ dẫn chứng quá ít.Lâu rồi em rất thích đọc văn và thơ của anh.Nay nghe anh có tập mới(mặc dù các tập cũ em vẫn không có) mà không dám phiền anh

Rất khát khao có được TÙY KHÚC anh có thể giúp em không có phiền lắm không anh?Hay có thể chỉ em mua ở đâu?

Cám ơn anh. Chúc anh vui khỏe.